Teryan Cultural Center a prize-winner of the Europa Nostra Awards Ceremony 2024
The European Commission and Europe Nostra today announced the 2024 winners of the European Heritage Awards/ Europa Nostra Awards. This year, one of Europe’s most prestigious heritage awards was awarded to the Teryan Cultural Center from Armenia for the «Creative Haven- Empowering Refugees from Nagorno Karabakh» project in the «Education, Training and Skills» category. To support Artsakh people who moved to Armenia after the Nagorno-Karabakh conflict, a wide range of educational activities was created to help them to adapt to new life conditions, support each other, and solve their problems.
My name is Lilit Melikyan. I am an artist and designer, as well as the director of the Teryan Cultural Center.
From early childhood, I grew up in a family where love and deep respect for our homeland prevailed. My brother and I attended handicraft classes, where our aunt taught us how to create wonderful things with our own hands. My brother was passionate about working with wood, while I was captivated by the art of embroidery.
We were part of the «Akunk» group, founded by Hayrik Muradyan, where we participated in a children’s ensemble, learning singing and dancing. These activities filled our lives with joy and creativity.
My mother used to sew my clothes herself, but the woolen fabrics she chose irritated my skin. Wearing those outfits was uncomfortable for me, and I dreamed of the day when I could create my own clothing—light, comfortable, and perfect for singing and dancing.
The story of the Teryan Cultural Center and our journey into costume-making began with a single outfit.
Drawing inspiration from my roots and admiring the striking contrast of green and red, I designed a modern Artsakh costume. I preserved its traditional ideology but reimagined it in a contemporary style, embellishing the fabric with ornaments taken from the sculptures of the Gandzasar Church.
This outfit became the starting point for everything that followed. When I wore it for the first time, the audience was so impressed that they started asking me to create similar costumes for them. That was how my first collection was born, along with a team of like-minded individuals who now form the foundation of our center.
Professionals find us on their own, inspired by our work.
Often, when someone comes to Teryan wanting to join us, we tell them that we don’t have any open positions. But if a person truly shares our values, we create a place for them—because it is people like them who make our center what it is today.
Before the visit of the Pope to Armenia, our center was visited by Archbishop Rafael.
He approached us with a special request—to create a handmade item to be presented as a gift.
When the work was completed, Bishop Rafael invited us to see the result, saying:
«If the Pope wears your creation—bravo! If not, then it simply didn’t work out.»
On the day of the visit, we waited with bated breath in Gyumri, along with our team, for that moment to arrive. And when the Pope appeared before everyone wearing the outfit we had created, we couldn’t hold back our emotions. I was in tears, overwhelmed with emotion, and our entire team was filled with immense pride and joy.
One day, I received a call from Mr. Megeryan with exciting news:
Kim Kardashian was coming to Armenia. At his initiative, we set out to create traditional costumes from Kars—since the Kardashian sisters’ family originates from there.
When the outfits were ready, all four sisters tried them on, and each of them was thrilled. Not only did they wear our clothing, but they also took it with them, making this moment truly special for us.
This year, I was genuinely surprised when, at the Europanostra 2024 awards ceremony, our project was recognized as a unique initiative that combines the preservation of national culture with support for refugees.
This high recognition has been a significant acknowledgment of our work and mission.
Humanism knows no national boundaries.
It is not just an ideology, but a way of life, built on respect and care for every individual. For me, it is essential that this very principle lies at the heart of the Teryan Center, where we share common values and strive for unity in the name of humanity.
Меня зовут Лилит Меликян, я художник-дизайнер и руководитель Культурного центра «Терьян».
С самого детства я росла в семье, где царили любовь и глубокое уважение к родине. Вместе с братом мы посещали уроки рукоделия, где наша тетя учила нас создавать удивительные вещи своими руками. Брат увлекался работой с деревом, а меня больше всего завораживало искусство вышивки.
Мы были частью группы «Акунк», основанной Айриком Мурадяном, где занимались вокалом и танцами в детском коллективе. Эти занятия наполняли нашу жизнь радостью и творчеством.
Моя мама сама шила мне одежду, но шерстяные ткани, которые она выбирала, вызывали у меня раздражение. Мне было неудобно носить такие наряды, и я мечтала о дне, когда смогу сама создать себе одежду — легкую, удобную и идеальную для пения и танцев.
История Культурного центра «Терьян» и наше стремление создавать костюмы начались с одного единственного наряда. Черпая вдохновение в своих корнях и восхищаясь выразительными контрастами зелёного и красного, я создала современный Арцахский костюм. Я сохранила его традиционную идеологию, но переосмыслила в актуальном стиле, украсив ткань орнаментами, взятыми со скульптур церкви Гандзасар.
Этот наряд стал отправной точкой для всего, что последовало дальше. Когда я впервые надела его, зрители были настолько впечатлены, что стали просить меня создать подобные костюмы для них. Так появилась моя первая коллекция, а вместе с ней — команда единомышленников, которые сегодня составляют основу нашего центра.
Профессионалы сами находят нас, вдохновлённые нашей работой. И нередко, когда кто-то приходит в «Терьян» с желанием присоединиться к нам, мы отвечаем, что у нас нет открытых вакансий. Но если человек действительно разделяет наши ценности, мы создаём для него место, потому что именно такие люди делают наш центр тем, чем он является сегодня.
Перед визитом Папы Римского в Армению наш центр посетил архиепископ Рафаил. Он обратился к нам с особой просьбой — создать вещь, сделанную вручную, чтобы преподнести её в дар.
Когда работа была завершена, епископ Рафаил пригласил нас посмотреть на результат, сказав: «Если Папа Римский наденет ваш наряд — браво! Если нет, значит, «не удалось»».
В день визита, находясь в Гюмри вместе с нашей командой, мы с замиранием сердца ждали этого момента. И когда Папа Римский появился перед всеми в одежде, созданной нами, мы не смогли сдержать эмоций. Я плакала от волнения и весь наш коллектив испытывал невероятную гордость и радость.
Однажды мне позвонил господин Мегерян с важной новостью: Ким Кардашьян собирается посетить Армению. По его инициативе мы взялись за создание традиционной одежды Карса — ведь именно оттуда родом семья сестёр Кардашьян.
Когда наряды были готовы, их примерили все четыре сестры, и каждая из них осталась в восторге. Они не только надели нашу одежду, но и увезли её с собой, сделав этот момент для нас по-настоящему особенным.
В этом году для меня стало настоящей неожиданностью, что на церемонии вручения премии Europanostra 2024 наш проект был отмечен как уникальная инициатива, объединяющая сохранение национальной культуры и поддержку беженцев. Эта высокая оценка стала для нас значимым признанием нашей работы и миссии.
Гуманизм не знает национальных границ — это не просто идеология, а образ жизни, основанный на уважении и заботе о каждом человеке. Для меня важно, что именно этот принцип лежит в основе работы Центра Терьяна, где мы разделяем общие ценности и стремимся к единству во имя человечности.
Իմ անունը Լիլիթ Մելիքյան է, ես նկարիչ-դիզայներ եմ և «Տերյան» մշակութային կենտրոնի ղեկավարը։
Մանկուց ես մեծացել եմ մի ընտանիքում, որտեղ տիրում էին սեր և խորին հարգանք հայրենիքի նկատմամբ։ Եղբորս հետ միասին հաճախում էինք ձեռագործության դասերի, որտեղ հորաքույրս մեզ սովորեցնում էր սեփական ձեռքերով հրաշալի իրեր ստեղծել։ Եղբայրս սիրով աշխատում էր փայտի հետ, իսկ ես ասեղնագործում էի։
Մենք անդամ էինք «Ակունք» խմբի, որը հիմնադրել էր Հայրիկ Մուրադյանը, և այնտեղ հաճախում էինք մանկական խմբակ, որտեղ սովորում էինք երգել և պարել։ Այդ զբաղմունքները մեր կյանքը լցնում էին ուրախությամբ ու ստեղծագործական ոգով։
Մայրս ինքն էր կարում իմ հագուստը, բայց բրդյա կտորները, որոնք նա ընտրում էր, ինձ անհանգստություն էին պատճառում։ Այդ հագուստը հագնելը ինձ համար անհարմար էր, և ես երազում էի այն օրվա մասին, երբ կկարողանամ ինքս ստեղծել հագուստ, որը կլինի թեթև, հարմարավետ և իդեալական երգի ու պարի համար։
«Տերյան» մշակութային կենտրոնի պատմությունը և մեր ցանկությունը՝ ստեղծել ազգային տարազներ, սկսվեցին մեկ հագուստից։
Շարունակելով իմ արմատները և հիանալով կանաչի ու կարմիրի արտահայտիչ հակադրությամբ՝ ես ստեղծեցի ժամանակակից արցախյան տարազ։ Պահպանելով դրա ավանդական գաղափարախոսությունը՝ ես այն վերածեցի նորաձև հագուստի՝ զարդարելով Գանձասարի եկեղեցու քանդակներից վերցված նախշերով։
Այդ տարազը դարձավ այն առանցքը, որից սկսվեց ամեն ինչ։ Երբ ես առաջին անգամ հագա այն, հանդիսատեսն այնքան տպավորված էր, որ սկսեց խնդրել ինձ ստեղծել նմանատիպ տարազներ նաև իրենց համար։ Այդպես ծնվեց իմ առաջին հավաքածուն, և դրա հետ մեկտեղ՝ համախոհների մի թիմ, որն այսօր կազմում է մեր կենտրոնի հիմքը։
Մասնագետներն իրենք են գտնում մեզ՝ ոգեշնչվելով մեր աշխատանքով։ Եվ հաճախ, երբ ինչ-որ մեկը գալիս է «Տերյան»՝ ցանկանալով միանալ մեզ, մենք ասում ենք, որ ազատ աշխատատեղեր չունենք։ Բայց եթե մարդը իսկապես կիսում է մեր արժեքները, մենք ստեղծում ենք նրա համար տեղ, որովհետև հենց այդպիսի մարդիկ են դարձնում մեր կենտրոնն այնպիսին, ինչպիսին այն այսօր է։
Հռոմի պապի այցից առաջ մեր կենտրոնը այցելեց Ռաֆայել սրբազանը։
Նա դիմեց մեզ հատուկ խնդրանքով՝ պատրաստել ձեռագործ որևիցե մի իր, որը պետք է մատուցվեր որպես նվեր։
Երբ աշխատանքը ավարտվեց, Ռաֆայել սրբազանը հրավիրեց մեզ տեսնելու արդյունքը՝ ասելով․ «Եթե Հռոմի պապը կրի ձեր ստեղծած հագուստը՝ բրավո։ Եթե ոչ՝ նշանակում է, չստացվեց»։
Այդ օրը, գտնվելով Գյումրիում մեր թիմի հետ, մենք անհամբերությամբ սպասում էինք այդ պահին։ Եվ երբ Հռոմի պապը հայտնվեց մեր պատրաստած հագուստով, մենք չկարողացանք զսպել մեր հույզերը։ Ես արցունքոտված էի հուզմունքից, և ողջ մեր թիմը լցված էր անհավատալի հպարտությամբ և ուրախությամբ։
Մի օր ինձ զանգահարեց պարոն Մեգերյանը՝ կարևոր նորությամբ․
Քիմ Քարդաշյանը պատրաստվում է այցելել Հայաստան։ Նրա նախաձեռնությամբ մենք սկսեցինք ստեղծել Կարսի ավանդական տարազներ, քանի որ Քարդաշյան քույրերի ընտանիքը ծագումով Կարսից է։
Երբ տարազները պատրաստ էին, բոլոր չորս քույրերը դրանք փորձեցին, և յուրաքանչյուրը հիացած էր։ Նրանք ոչ միայն կրեցին մեր հագուստը, այլև վերցրին իրենց հետ, դարձնելով այս պահը մեզ համար իսկապես յուրահատուկ։
Այս տարի ինձ համար մեծ անակնկալ էր, երբ Europanostra 2024 մրցանակաբաշխության ժամանակ մեր նախագիծը ճանաչվեց որպես եզակի նախաձեռնություն, որը համատեղում է ազգային մշակույթի պահպանումն ու փախստականներին աջակցելը։
Այս բարձր գնահատականը մեզ համար դարձավ մեր աշխատանքի և առաքելության կարևոր ճանաչում։
Հումանիզմը չունի ազգային սահմաններ․
Ես մարդասիրության մեջ ազգություն չեմ տեսնում։ Դա ուղղակի գոյի ձև է։ Ինձ համար կարևոր է, որ հենց այս սկզբունքն է ընկած «Տերյան» կենտրոնի հիմքում, որտեղ մենք կիսում ենք համընդհանուր արժեքներ և ձգտում միասնականության՝ հանուն մարդկայնության։